دایره المعارف
دستنامه، دستینهیا هندبوک نوعی کتاب مرجع راهنما یا مجموعهای از دستورالعملها حاوی اطلاعات که بدرد مراجعه سریع می خورد . دستنامهها معمولاً به گونهای سازمان داده میشود تا بتوان از آنها به عنوان مرجعی سریع استفاده کرد. دستنامهها از منابع مراجع تخصصی در مورد یک موضوع یا دانش خاص میباشند و اطلاعات مورد نیاز برای شناخت دامنه یک موضوع را در دسترس قرار میدهد.
برخی موارد با واژه ای به نام دستنامه یا دستینه مواجه می شویم که معادل فارسی هندبوک است. توضیحات بیشتر:
هندبوک نوعی از یک اثر و کتاب مرجع (Reference work) یا مجموعهای از راهنماها است. هندبوک دانش نویسهای است در مورد یک موضوع خاص که امروزه اغلب ساده، کوچک، قابل حمل و حاوی اطلاعات مختصر و کافی میباشد.
ریشه این لغت در لاتین عبارت vade mecum است که vade به معنی “go” یا “walk” و “mecum” به معنی “with me” میباشد که ترجمه کلمه به کلمه آن در فارسی “با من برو” یا “با من قدم بزن” هست که از نظر من بیشتر مفهوم کتاب همراه را میرساند. (+)
برخی از هندبوکها خصوصاً هندبوکهای علوم مختلف مانند شیمی، فیزیک، مکانیک، پزشکی و … در سایز کوچک یا جیبی نبوده و معمولاً به صورت چند جلدی و بزرگ هستند. در برخی از موارد نیز هندبوکها شامل اطلاعات یک سازمان یا یک دستگاه بوده که اغلب جنبه یک کتابچهی راهنما را دارند. به هر حال آنچه که مشخص است، هندبوکها طراحی و به وجود آمدهاند تا ما بتوانیم در یک زمینه یا موضوع خاص به اطلاعات مورد نظرمان به صورت سریع دسترسی داشته باشیم.
–دایرهالمعارف فارسی: این اثر به سرپرستی دکتر غلامحسین مصاحب و با همکاری ۴۳ تن از نویسندگان، در سه مجلد به چاپ رسید. از ویژگیهای دایرهالمعارف فارسی، دقت، ابتکار، نوجویی و انتخاب واژگان فارسی است.
۲ – دانشنامه ایران و اسلام: در سال ۱۳۴۸ با همت احسان یار شاطر ترجمه دایرهالمعارف اسلام آغاز شد و بخشی از مقالات حرف « الف » آن نیز به چاپ رسید. هم زمان با پیروزی انقلاب اسلامی، این کار متوقف شد. پس از انقلاب ، کار تدوین این دانش نامه به زبان انگلیسی در دانشگاه کلمبیای آمریکا ( نیویورک ) دنبال شد و همچنان ادامه دارد.